Kablo Yüksüğü Nedir, Neden Kullanılır? İzoleli, İzolesiz, Çift Girişli Yüksük ve Renk Kodları
Kablo Yüksüğü Nedir, Neden Kullanılır? İzoleli, İzolesiz, Çift Girişli Yüksük ve Renk Kodları
Kablo yüksüğü nedir? Kablo yüksüğü, çok telli (ince telli) bir iletkenin sıyrılmış ucuna geçirilip sıkılan, kalay kaplı bakırdan yapılmış küçük bir borudur. Sıkıldıktan sonra dağınık telleri tek bir sağlam pime dönüştürür.
Pano ve otomasyon kablolamasında ray klemens, sigorta, kontaktör ve röle girişlerinin çoğu vidalıdır. Çok telli iletken bu girişlere çıplak bağlandığında teller vidanın altından kaçabilir, ezilebilir veya zamanla gevşeyebilir. Yüksük bu sorunu bağlantı noktasında çözer.
Bu rehberde yüksüğün ne işe yaradığını, izoleli, izolesiz ve çift girişli yüksük farklarını, Alman normu ile Fransız normu renk kodlarının neden karıştırılmaması gerektiğini, yüksük sıkma pensesi seçimini ve paket adetlerini anlatıyoruz.
Örneklerde GWEST yüksük ve penselerini kullanıyoruz. Teknik değerler sitemizdeki GWEST ürün sayfalarının Teknik Özellikler bölümünden alınmıştır. İnovasyonTest, GWEST ürünlerinde Türkiye yetkili satıcısıdır.
Yüksük Ne İşe Yarar?
Çok telli iletkenler esnektir ve titreşimli ortamlarda, sık sökülüp takılan bağlantılarda kullanışlıdır. Ancak bu esneklik, vidalı bir klemense bağlarken dezavantaja dönüşür.
Vida sıkıldığında teller yanlara açılır, bir kısmı yuvanın dışında kalabilir. Zamanla teller yerleşir, temas basıncı düşer ve bağlantı gevşeyebilir. Gevşek bağlantı ısınma ve arıza riskini artırır.
GWEST ürün sayfalarındaki tanıma göre yüksük, iletken tellerini tek bir sağlam pime dönüştürerek vidalı terminallerde tellerin dağılmasını önler. Bu sayede temas yüzeyi sabit kalır.
Yüksük Nerelerde Kullanılır?
Ürün sayfalarında belirtilen başlıca kullanım alanları şunlardır:
- Ray klemens ve sigorta bağlantıları
- Kontaktör, röle ve şalter girişleri
- Pano ve otomasyon kablolaması
- Çok telli iletken uçlarının sonlandırılması
Tek telli (masif) iletkenlerde yüksük genellikle gerekmez; yüksük özellikle çok telli ve ince telli kablolar için tasarlanmıştır. Terminal üreticisinin bağlantı talimatı her zaman öncelikli kaynaktır.
Yüksük ile Kablo Pabucu Arasındaki Fark
Yüksük, iletkenin ucunu bir pim hâline getirir ve kablo ucu klemensin yuvasına sokulur. Kablo pabucu ise cıvatalı bir bağlantı için halka, çatal veya başka bir uç formu sunar.
Yani klemens yuvasına giren bağlantılarda yüksük, bara veya cıvatalı terminale bağlanan iletkenlerde pabuç kullanılır. Pabuç tiplerini Kablo Pabucu Çeşitleri yazımızda, kesit ve vida ölçüsüne göre seçimi ise Kablo Kesitine Göre Pabuç ve Sıkma Pensesi Seçimi rehberimizde anlattık.
İzoleli ve İzolesiz Yüksük
Yüksükler en temel olarak plastik yakalı (izoleli) ve yakasız (izolesiz) olmak üzere ikiye ayrılır. İki tipin de metal kısmı aynı işi yapar; fark, kablonun yüksüğe girdiği bölümdedir.
İzoleli Yüksük
İzoleli yüksükte metal borunun arka ucunda plastik bir yaka bulunur. Bu yaka kablonun yüksüğe girişini kolaylaştırır, iletkenin izolasyonu ile metal kısım arasındaki geçişi örter ve renk koduyla kesiti gösterir.
GWEST IYA-1.5 İzoleli Kablo Yüksüğü 1,50 mm² Kırmızı Alman Normu, 1,50 mm² kesitli çok telli iletkenler için izoleli yüksüktür. Ürün sayfasına göre:
- Kablo kesiti: 1,50 mm²
- Renk: Kırmızı (Alman normu)
- Ölçüler: F 8,0 mm, L 14,0 mm, W 3,5 mm, B 6,3 mm, D 2,0 mm
- Standart: DIN 46228
- Malzeme: Kalay kaplı bakır, izolasyon: naylon
- Çalışma koşulu: En fazla 105 °C, 600 V
- Paket adedi: 1.000 adet
İzoleli yüksük, pano içinde farklı kesitlerin bir arada kullanıldığı kablolamalarda kesitin yaka renginden hızlıca ayırt edilmesini sağlar. Renk kodunun hangi norma göre verildiği ise aşağıda ayrıca ele aldığımız kritik bir konudur.
GWEST IYA-1.5 Ürününü İnceleyin
İzolesiz Yüksük
İzolesiz yüksük yalnızca kalay kaplı bakır borudan oluşur, plastik yakası yoktur. Daha kısa ve dar bir uç verdiği için dar klemens aralıklarında veya izolasyon yakasının sığmadığı girişlerde tercih edilebilir.
GWEST KY-0.75 İzolesiz Kablo Yüksüğü 0,75 mm², 0,75 mm² kesitli çok telli iletkenler için yakasız yüksüktür. Ürün sayfasına göre:
- Kablo kesiti: 0,75 mm²
- Ölçüler: L 10 mm, W 2,3 mm, D 1,5 mm, C 1,2 mm
- Standart: DIN 46228
- Malzeme: Kalay kaplı bakır, izolasyon yok
- Paket adedi: 1.000 adet
İzolesiz yüksükte renk kodu olmadığı için kesit, paket etiketi ve ürün kodu üzerinden takip edilir. Farklı kesitlerin karışabileceği işlerde kutuların ayrı tutulması pratik bir önlemdir.
GWEST KY-0.75 Ürününü İnceleyin
İzoleli mi İzolesiz mi?
- Kesitin renkle görünmesi ve kablo girişinin kolay olması isteniyorsa izoleli yüksük tercih edilir.
- Klemens girişi dar, yaka sığmıyor veya proje izolesiz yüksük öngörüyorsa izolesiz yüksük kullanılır.
- Her iki tipte de yüksük kesiti kablonun kesitiyle aynı olmalıdır.
Çift Girişli Yüksük
Bazı uygulamalarda tek bir klemens girişine iki iletken bağlanması gerekir; örneğin bir köprüleme veya aynı noktadan iki ayrı devreye dağıtım. İki iletkeni aynı yuvaya ayrı ayrı sokmak, tellerin dengesiz sıkışmasına yol açabilir.
Çift girişli yüksük, iki iletkeni tek bir metal pime toplar. GWEST ürün sayfalarında da belirtildiği gibi bir klemens girişine iki iletken bağlanacaksa çift girişli yüksük tercih edilir.
GWEST CYA-2.5 Çift Girişli Kablo Yüksüğü 2,50 mm² Mavi Alman Normu, 2,50 mm² kesitli iki iletken için çift girişli yüksüktür. Ürün sayfasına göre:
- Kablo kesiti: 2,50 mm² (her bir iletken için)
- Renk: Mavi (Alman normu)
- Ölçüler: F 10,0 mm, L 14,0 mm, W 8,0 mm, B 8,5 mm, D 3,3 mm
- Standart: DIN 46228
- Malzeme: Kalay kaplı bakır, izolasyon: naylon
- Çalışma koşulu: En fazla 105 °C, 600 V
- Paket adedi: 250 adet
Çift girişli yüksüğün yaka genişliği tek girişli modele göre belirgin şekilde büyüktür. Bu nedenle seçimden önce klemens yuvasının ve komşu klemenslerin aralığının yeterli olduğu kontrol edilmelidir.
GWEST CYA-2.5 Ürününü İnceleyin
Yüksük Tipleri Karşılaştırma Tablosu
Aşağıdaki değerler ilgili GWEST ürün sayfalarının Teknik Özellikler bölümünden alınmıştır.
| Tip | Örnek model | Kesit | İzolasyon | Paket adedi | Tipik kullanım |
|---|---|---|---|---|---|
| İzoleli yüksük | GWEST IYA-1.5 | 1,50 mm² | Naylon yaka, kırmızı (Alman normu) | 1.000 adet | Renkle kesit takibi gereken pano kablolaması |
| İzolesiz yüksük | GWEST KY-0.75 | 0,75 mm² | Yok | 1.000 adet | Dar klemens girişleri |
| Çift girişli yüksük | GWEST CYA-2.5 | 2 × 2,50 mm² | Naylon yaka, mavi (Alman normu) | 250 adet | Tek girişe iki iletken bağlama |
Renk Kodları: Alman Normu ve Fransız Normu
İzoleli yüksüklerde yaka rengi kesiti gösterir. Ancak sahada en sık yapılan hata, tek bir renk tablosunun her yüksük için geçerli olduğunu düşünmektir.
GWEST ürün sayfalarında da belirtildiği gibi Fransız ve Alman normları aynı kesit için farklı renkler kullanır. Sitemizde her iki normdaki GWEST yüksükleri ayrı ürünler olarak bulunur: ürün kodunda IYA ve CYA Alman normunu, IYF ve CYF Fransız normunu ifade eder.
Aynı Kesit, Farklı Renk: Örnekler
Sitemizdeki GWEST ürün sayfalarındaki ürün adlarına göre:
- 1,50 mm²: Alman normunda (IYA-1.5) kırmızı, Fransız normunda (IYF-1.5) siyah
- 2,50 mm²: Alman normunda (IYA-2.5) mavi, Fransız normunda (IYF-2.5) gri
- 1,00 mm²: Alman normunda (IYA-1.0) sarı, Fransız normunda (IYF-1.0) kırmızı
- 0,75 mm²: Alman normunda (IYA-0.75) beyaz, Fransız normunda (IYF-0.75) mavi
Bu örnekler tek başına şunu gösterir: kırmızı yakalı bir yüksük, normuna göre 1,50 mm² de olabilir, 1,00 mm² de. Mavi yakalı bir yüksük 2,50 mm² de olabilir, 0,75 mm² de.
Sitedeki GWEST Ürünlerine Göre Renkler
Aşağıdaki listeler, sitemizdeki GWEST izoleli yüksük ürünlerinin adlarında geçen kesit ve renk bilgisidir. Bu bilgi bir norm tablosu yerine ürün bazında verilmiştir; satın alma ve kullanım sırasında paket etiketi ve ürün kodu esas alınmalıdır.
Alman normu (IYA serisi):
- 0,14 mm² gri, 0,25 mm² mavi, 0,34 mm² turkuaz, 0,50 mm² turuncu
- 0,75 mm² beyaz, 1,00 mm² sarı, 1,50 mm² kırmızı, 2,50 mm² mavi
- 4,00 mm² gri, 6,00 mm² siyah, 10,0 mm² bej, 16,0 mm² yeşil
- 25,0 mm² kahve, 35,0 mm² bej, 50,0 mm² yeşil
Fransız normu (IYF serisi):
- 0,25 mm² menekşe, 0,34 mm² pembe, 0,50 mm² beyaz, 0,75 mm² mavi
- 1,00 mm² kırmızı, 1,50 mm² siyah, 2,50 mm² gri, 4,00 mm² turuncu
- 6,00 mm² yeşil, 10,0 mm² kahve, 16,0 mm² bej
- 25,0 mm² siyah, 35,0 mm² kırmızı, 50,0 mm² mavi, 70,0 mm² sarı
Çift girişli GWEST yüksüklerde (CYA ve CYF) 0,50–16 mm² aralığındaki renkler, ürün adlarına göre aynı normdaki tek girişli yüksüklerle aynıdır.
Renk Kodunu Kullanırken Dikkat Edilecekler
- Aynı normda bile bir renk birden fazla kesitte tekrar edebilir. Örneğin Alman normundaki GWEST ürünlerinde gri hem 0,14 mm² hem 4,00 mm², mavi hem 0,25 mm² hem 2,50 mm² için geçer. Bu kesitlerin boyutları birbirinden çok farklıdır.
- Bir panoda tek bir norm seçip tüm kablolamayı o normla yapmak, renk karışıklığını önler.
- Yedek parça veya bakım siparişinde mevcut yüksüğün yalnızca rengini değil, normunu ve kesitini de belirtin.
- Kesit renge göre değil, kablonun gerçek kesitine göre seçilir; renk yalnızca kontrol kolaylığı sağlar.
Yüksük Sıkma Pensesi: 4 Köşe ve Diğer Profiller
Yüksüğün işini yapabilmesi için doğru pense ile sıkılması gerekir. Kombine pense veya yan keski ile ezilen bir yüksük, teller arasında boşluk bırakabilir ve klemens yuvasına düzgün oturmayabilir.
Yüksük sıkma penseleri sıkma aralığı (mm²) ve sıkma profili ile tanımlanır. Seçimde ilk ölçüt, çalışılacak iletken kesiti ve terminal tipidir.
GWEST GW-8: 4 Köşe (Kare) Profil
GWEST GW-8 Yüksük Sıkma Pensesi 4 Köşe 0,08–6 mm², kare sıkma profiline sahip yüksük sıkma pensesidir. Ürün sayfasına göre:
- Sıkma aralığı: 0,08–6 mm²
- Sıkma profili: 4 köşe (kare)
- Uyumlu terminal: Kablo yüksüğü
- Uzunluk: 177 mm
Ürün sayfasındaki açıklamaya göre 4 köşe (kare) profil, ray klemens ve sigorta girişleri gibi kare kesitli yuvalarda yüksüğün yuvaya tam oturmasına yardımcı olur.
GWEST GW-B4: 0,25–6 mm² Yüksük Sıkma Pensesi
GWEST GW-B4 Yüksük Sıkma Pensesi 0,25–6 mm², pano kablolamasında sık kullanılan kesit aralığını kapsayan bir yüksük sıkma pensesidir. Ürün sayfasına göre:
- Sıkma aralığı: 0,25–6 mm²
- Uyumlu terminal: Kablo yüksüğü
- Uzunluk: 195 mm
GW-B4 ürün sayfasında sıkma profili ayrıca belirtilmemiştir. Profilin terminal yuvanıza uygunluğunu sipariş öncesinde teknik ekibimize sorabilirsiniz.
Diğer Profiller ve Kesit Aralıkları
Sitemizdeki GWEST yüksük sıkma pensesi grubunda farklı ihtiyaçlar için başka modeller de bulunur. Ürün sayfalarına göre:
- GWEST GW-9: 6 köşe (altıgen) profil, 0,08–6 mm². Altıgen profil, yuvarlak giriş yuvalarında yüksüğün tam oturmasına yardımcı olur.
- GWEST GW-5: 0,50–6 mm²
- GWEST GW-6: 6–16 mm²
- GWEST GW-17: 25–35 mm²
- GWEST T03C-5D: Değiştirilebilir çeneli sıkma pensesi seti, 5 çene, çantalı
Bu modellerin tamamını Yüksük Sıkma Penseleri kategorimizde karşılaştırabilirsiniz.
Yüksük Sıkma Pensesi Seçim Tablosu
| Model | Sıkma aralığı | Profil | Uzunluk | Uygun iş |
|---|---|---|---|---|
| GWEST GW-8 | 0,08–6 mm² | 4 köşe (kare) | 177 mm | Kare kesitli klemens ve sigorta yuvaları |
| GWEST GW-9 | 0,08–6 mm² | 6 köşe (altıgen) | 177 mm | Yuvarlak giriş yuvaları |
| GWEST GW-B4 | 0,25–6 mm² | Ürün sayfasında belirtilmemiş | 195 mm | Genel pano kablolaması |
| GWEST GW-6 | 6–16 mm² | Ürün sayfasında belirtilmemiş | 210 mm | Orta kesitli iletkenler |
| GWEST GW-17 | 25–35 mm² | Ürün sayfasında belirtilmemiş | 229 mm | Büyük kesitli iletkenler |
Yüksük Nasıl Sıkılır?
- Kablo kesitini belirleyin ve aynı kesitte yüksük seçin.
- İzolasyonu yüksüğün metal boyuna eşit uzunlukta sıyırın.
- Telleri hafifçe bükerek toparlayın ve tüm tellerin yüksüğe girdiğinden emin olun.
- Yüksüğü kesite uygun pense yuvasına yerleştirip sıkın.
- Sıkmadan sonra hafifçe çekerek bağlantıyı kontrol edin.
Bu adımlar GWEST ürün sayfalarındaki "Kullanırken Dikkat Edilecekler" bölümüne dayanır. Bağlantı işlemleri enerji kesikken ve yetkin personel tarafından yapılmalıdır.
Paket Adedi
GWEST yüksükleri, diğer sarf ürünleri gibi (pabuç, makaron, kablo bağı, rakor, kör tapa vb.) katalog paketiyle satılır. Ürün sayfasında gösterilen fiyat paket fiyatıdır ve paket adedi ürün adında belirtilir.
Paket adedi kesite göre değişir. Sitemizdeki GWEST ürün sayfalarına göre örnekler:
- IYA ve IYF izoleli yüksükler: 0,25–1,50 mm² için 1.000 adet, 2,50 ve 4,00 mm² için 500 adet, 6,00 mm² için 250 adet, 10 ve 16 mm² için 100 adet
- KY izolesiz yüksükler: 0,50 mm² için 2.000 adet, 0,75–4,00 mm² için 1.000 adet, 6,00 mm² için 500 adet, 10 ve 16 mm² için 250 adet
- CYA ve CYF çift girişli yüksükler: 0,50 mm² için 1.000 adet, 0,75–1,50 mm² için 500 adet, 2,50 mm² için 250 adet, 4,00 mm² için 200 adet, 6,00 mm² için 100 adet, 10 ve 16 mm² için 50 adet
Sipariş verirken ihtiyacınızı adet olarak hesaplayıp paket adedine bölmeniz yeterlidir. Örneğin 1,50 mm² kesitte 2.500 yüksük gerekiyorsa 1.000 adetlik IYA-1.5 paketinden üç paket yeterli olur.
Proje bazlı ve farklı kesitlerden oluşan toplu siparişlerde liste hazırlayıp kurumsal teklif istemek, paketlerin doğru kombinasyonla hazırlanmasını kolaylaştırır.
Kablo Yüksüğü Kullanımında Sık Yapılan Hatalar
- Kablo kesitinden büyük yüksük kullanmak: Teller yüksük içinde boşta kalır ve sıkma yetersiz olur.
- Kesitten küçük yüksüğe telleri zorla sokmak: Tellerin bir kısmı dışarıda kalır veya kesilir.
- Rengi tek başına kesit göstergesi saymak: Alman ve Fransız normunda aynı renk farklı kesitleri gösterebilir.
- Aynı panoda iki normu karıştırmak: Bakım sırasında yanlış kesitte yüksük seçilmesine neden olabilir.
- İzolasyonu yanlış boyda sıyırmak: Çok kısa sıyırmada teller yüksüğün ucuna ulaşmaz, çok uzun sıyırmada çıplak tel açıkta kalır.
- Yüksüğü kombine pense ile ezmek: Profil düzgün oluşmaz, klemens yuvasına oturma bozulur.
- Tek girişe iki iletkeni ayrı ayrı yüksükle bağlamaya çalışmak: Bu ihtiyaç için çift girişli yüksük kullanılmalıdır.
- Sıkma sonrası çekme kontrolünü atlamak: Gevşek yüksük fark edilmeden pano devreye alınabilir.
GWEST Yüksüklerini İnovasyonTest'ten Almak
İnovasyonTest, GWEST ürünlerinde Türkiye yetkili satıcısıdır. GWEST markasının ürün gruplarını ve avantajlarını GWEST Elektrik Ürünleri Nedir? yazımızda ayrıntılı olarak anlattık.
- Stoktaki ürünler aynı gün kargoya verilir.
- 5.000 TL ve üzeri siparişlerde kargo ücretsizdir.
- Kredi kartına 12 aya varan taksit ve banka transferiyle ödemede ek indirim fırsatı vardır.
- Hafta içi 09:00–17:00 arasında WhatsApp ve e-posta ile destek verilir.
- Toplu alım ve proje teklifleri için kurumsal teklif formu kullanılabilir.
Yüksük sıkma penseleri gibi GWEST el aletlerinde 1 yıl garanti uygulanır; yüksükler ise sarf ürün olarak paketle satılır.
Kablo Yüksüğü Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Kablo yüksüğü nedir?
Çok telli iletkenin sıyrılmış ucuna geçirilip sıkılan, telleri tek bir sağlam pime dönüştüren kalay kaplı bakır uçtur. Vidalı klemens, sigorta, kontaktör ve röle girişlerinde tellerin dağılmasını önler.
Yüksük neden kullanılır?
Çok telli kablo vidalı terminale doğrudan bağlandığında teller dağılabilir ve bağlantı zamanla gevşeyebilir. Yüksük temas yüzeyini sabit tutar ve bağlantıyı düzenli hâle getirir.
İzoleli ve izolesiz yüksük arasındaki fark nedir?
İzoleli yüksükte kablo girişini kolaylaştıran ve kesiti renkle gösteren plastik bir yaka vardır. İzolesiz yüksük yalnızca metal borudan oluşur ve dar girişlerde tercih edilebilir.
Çift girişli yüksük ne zaman kullanılır?
Tek bir klemens girişine aynı kesitte iki iletken bağlanacaksa kullanılır. Örneğin GWEST CYA-2.5, iki adet 2,50 mm² iletkeni tek pime toplar.
Yüksük renk kodları her markada ve normda aynı mı?
Hayır. Alman normu ve Fransız normu aynı kesit için farklı renkler kullanır. Örneğin sitemizdeki GWEST ürünlerinde 1,50 mm² Alman normunda kırmızı, Fransız normunda siyahtır. Seçimde paket etiketi ve ürün kodu esas alınmalıdır.
1,5 mm² kablo için hangi yüksük kullanılır?
1,50 mm² kesitli yüksük kullanılır. Alman normunda izoleli seçenek GWEST IYA-1.5 (kırmızı), Fransız normunda IYF-1.5 (siyah) ürünüdür. Yakasız ihtiyaç için KY-1.5 izolesiz yüksük seçilebilir.
Yüksük hangi pense ile sıkılır?
Kesit aralığı yüksüğe uygun bir yüksük sıkma pensesiyle sıkılır. Örneğin GWEST GW-8 0,08–6 mm² aralığında 4 köşe (kare) profil, GW-B4 ise 0,25–6 mm² aralığında çalışır.
4 köşe ve 6 köşe sıkma profili arasındaki fark nedir?
GWEST ürün sayfalarına göre 4 köşe (kare) profil kare kesitli klemens ve sigorta yuvalarında, 6 köşe (altıgen) profil ise yuvarlak giriş yuvalarında yüksüğün yuvaya tam oturmasına yardımcı olur.
GWEST yüksükler kaç adetlik pakette satılıyor?
Paket adedi kesite ve tipe göre değişir ve ürün adında yazar. Örneğin IYA-1.5 ve KY-0.75 1.000 adet, CYA-2.5 250 adetlik pakettir. Gösterilen fiyat paket fiyatıdır.
Sonuç: Doğru Yüksük Seçimi İçin Kesit, Tip ve Norm
Kablo yüksüğü nedir sorusunun kısa yanıtı, çok telli iletkenin ucunu vidalı terminale uygun, sağlam bir pime dönüştüren bağlantı elemanıdır. Doğru seçim üç adımda yapılır: kablonun kesiti, yüksük tipi ve renk normu.
Renk kodunun izlenmesi isteniyorsa GWEST IYA-1.5 gibi izoleli yüksükler, dar girişlerde KY-0.75 gibi izolesiz yüksükler, tek girişe iki iletken bağlanacaksa CYA-2.5 gibi çift girişli yüksükler kullanılabilir. Sıkma işlemi için kesit aralığı ve profili uygun GW-8 veya GW-B4 gibi bir yüksük sıkma pensesi tercih edilmelidir.
Alman ve Fransız normlarında renklerin farklı olduğunu unutmamak, panoda tek norm kullanmak ve paket etiketini kontrol etmek bakım sırasındaki hataları azaltır.
Pano projeniz için kesit listesi, norm seçimi veya toplu sipariş konusunda desteğe ihtiyaç duyuyorsanız ihtiyaç listenizi İnovasyonTest teknik ekibiyle paylaşabilir, kurumsal teklif formu üzerinden teklif isteyebilirsiniz.
İnovasyonTest | Profesyonel Test ve Ölçü Cihazları