Teklif İste

İhtiyacınız olan ürün için teklif talebinizi bize iletin.

Pako Şalter Nedir, Nasıl Çalışır? Çeşitleri ve Kullanım Alanları

17-11-2026 18:18
Pako Şalter Nedir, Nasıl Çalışır? Çeşitleri ve Kullanım Alanları

Pako Şalter Nedir, Nasıl Çalışır? Çeşitleri ve Kullanım Alanları

Pako şalter nedir? Pako şalter, bir kol yardımıyla döndürülen ve konumuna göre bir veya birden fazla devreyi açan, kapatan ya da devreler arasında geçiş yapan elle kumandalı bir şalterdir. Teknik literatürde kam şalter veya döner şalter olarak da anılır.

Makine panolarında ana açma kapama şalteri, jeneratör ile şebeke arasında elle seçim anahtarı, kademeli ısıtıcılarda kademe seçici ya da motorlarda yıldız üçgen yol verici olarak karşımıza çıkar. Aynı gövde, içindeki kontak düzenine göre çok farklı görevler üstlenebilir.

Bu rehberde pako şalterin nasıl çalıştığını, açma kapama, kutup değiştirici, kademeli, enversör ve yıldız üçgen, komütatör ve emniyet şalteri gibi çeşitlerini, gövde büyüklüğü ile akım ilişkisini, montaj tiplerini ve kutulu şalterle farkını anlatıyoruz.

Örneklerde Kraus & Naimer pako şalterlerini kullanıyoruz. Kraus & Naimer pako şalterleri Türkiye'de Kardeş Elektrik tarafından üretilmektedir.

Pako Şalterleri İnceleyin

Pako (Kam) Şalter Nedir, Nasıl Çalışır?

Pako şalterin temel parçaları; ön paneldeki kol (mandal) ve ön etiket, kolun döndürdüğü mil, mil üzerindeki kamlar ve arka arkaya dizilmiş kontak yuvalarıdır.

Kol çevrildiğinde mil ve üzerindeki kamlar döner. Kamların profili, her konumda hangi kontakların kapanacağını ve hangilerinin açılacağını belirler. Böylece tek bir kol hareketiyle birden fazla kutup aynı anda anahtarlanabilir.

Konum, Kutup ve Yuva Kavramları

  • Konum: Kolun durabildiği her pozisyondur. Ön etikette 0, 1, 2 veya Y, Δ gibi işaretlerle gösterilir.
  • Kutup: Aynı anda anahtarlanan iletken sayısıdır. Tek kutuplu şalter monofaze, üç kutuplu şalter trifaze devrelerde kullanılır.
  • Yuva: Arka arkaya dizilen kontak bölümleridir. Kontak düzeni karmaşıklaştıkça yuva sayısı artar ve şalter boyu uzar.

Şema Kodu Ne Anlatır?

Kraus & Naimer ürünlerinde her kontak düzeni bir şema koduyla tanımlanır. Örneğin A200 kodu 0–1 açma kapama, A210 kodu 1–0–2 kutup değiştirici, A410 kodu ise 0–Y–Δ yıldız üçgen düzenini ifade eder.

Aynı şema kodu farklı gövde büyüklüklerinde üretilebilir. Bu nedenle şalter seçiminde önce şema kodu, sonra akıma göre gövde belirlenir. Bağlantı her zaman katalogdaki kontak şemasına göre yapılmalıdır.

Pako Şalterin Avantajları

  • Tek kol hareketiyle birden fazla devreyi aynı anda anahtarlar.
  • Konum ön etikette açıkça görülür; operatör şalterin hangi durumda olduğunu bilir.
  • Aynı gövde ölçüsünde çok sayıda farklı kontak düzeni bulunur.
  • Pano kapağına montajı kolaydır; az yer kaplar.

Pako Şalter Çeşitleri

Pako şalterleri gövde yapısından çok, kontak düzenine ve yaptığı işe göre sınıflandırmak daha pratiktir. Aşağıda en sık kullanılan çeşitleri ve her biri için örnek modelleri bulabilirsiniz.

Açma Kapama Pako Şalter (0–1)

En yaygın pako şalter tipidir. İki konumu vardır: 0 konumunda devre açık, 1 konumunda kapalıdır. Bir makineyi, bir aydınlatma grubunu veya bir pano çıkışını elle enerjilendirmek ya da ayırmak için kullanılır.

Kraus & Naimer CA10 A200 Pako Şalter 1x20A 0-1 tek kutuplu açma kapama şalteridir. Ürün sayfasına göre CA10 gövdesi 20 A termik akım ve 690 V anma izolasyon gerilimine sahiptir; 48 x 48 mm ön etiketle 4 vidayla ön panele monte edilir. Trifaze devreler için aynı serinin üç kutuplu A202 modeli tercih edilir.

Tüm modeller için Açma Kapama Pako Şalterler kategorimizi inceleyebilirsiniz.

Kutup Değiştirici Pako Şalter (1–0–2 ve 1–2)

Kutup değiştirici şalter, bir yükü iki farklı kaynağa veya iki farklı devreye elle yönlendirmek için kullanılır. 1–0–2 düzeninde ortada bir 0 konumu bulunur; bu konumda her iki taraf da ayrıdır. 0'sız (1–2) modellerde ise doğrudan bir taraftan diğerine geçilir.

Kraus & Naimer CA10 A210 Kutup Değiştirici Pako Şalter 1x20A 1-0-2 tek kutuplu, ortası sıfırlı bir modeldir. Monofaze şebeke ile jeneratör veya UPS beslemesi arasında elle seçim yapmak için kullanılabilir. Trifaze uygulamalarda üç kutuplu A212 gibi modeller tercih edilir.

Şebeke ve jeneratör arasında geçiş yapılan uygulamalarda iki kaynağın aynı anda yüke bağlanmaması kritik önemdedir. Bu tür bağlantılar yetkin elektrik personeli tarafından ve ilgili mevzuata uygun şekilde yapılmalıdır. Diğer modeller için Kutup Değiştirici Pako Şalterler kategorimize göz atabilirsiniz.

Kademeli Pako Şalter (0'lı ve 0'sız)

Kademeli şalterler, bir yükün farklı kademelerini sırayla devreye almak için kullanılır. Çok kademeli ısıtıcılar, fanlar ve çok konumlu seçim devreleri tipik uygulamalardır.

Kraus & Naimer CA10 A280 Kademeli Pako Şalter 3x20A 2 Kademe 0'lı 0–1–2 konumlu, üç kutuplu bir kademeli şalterdir; her kademede ilgili çıkış enerjilenir. Aynı serinin 0'sız ve üç kademeli modelleri de bulunur. Tüm seçenekler Kademeli Pako Şalterler kategorisindedir.

Enversör ve Yıldız Üçgen Pako Şalter

Enversör şalter, trifaze bir motorun dönüş yönünü elle değiştirmek için kullanılır. 1–0–2 düzeninde 1 bir yön, 2 diğer yön, 0 ise duruştur. Örneğin Kraus & Naimer C80 A400, 115 A'lik C80 gövdesinde üretilen bir enversör şalterdir.

Yıldız üçgen şalter, asenkron motorlara elle yıldız üçgen yol vermek için kullanılır. Motor önce yıldız (Y) bağlantıda kalkış yapar, devir yükselince üçgen (Δ) konuma geçilir.

Kraus & Naimer C26 A410 Yıldız Üçgen Pako Şalter 32A 0-Y-Δ 0–Y–Δ konumlu bir motor şalteridir. Ürün sayfasına göre C26 gövdesi 32 A termik akım ve 690 V anma izolasyon gerilimine sahiptir; 64 x 64 mm ön etiketle ön panele monte edilir. Pompa, fan ve konveyör panolarında kullanılır.

Motor kumandasına yönelik diğer modeller Enversör ve Yıldız Üçgen Pako Şalterler kategorisinde yer alır.

Komütatör (Voltmetre ve Ampermetre Komütatörü)

Komütatörler, tek bir panel voltmetresi veya ampermetresiyle farklı fazları sırayla ölçmek için kullanılır. Örneğin bir voltmetre komütatörü, kol çevrildikçe ölçü aletini faz-faz ve faz-nötr gerilimleri arasında dolaştırır. Kraus & Naimer CA10 A004, 4 konumlu bir voltmetre komütatörüdür.

Emniyet Şalteri (Tamir-Bakım Şalteri)

Emniyet şalteri, genellikle bir motorun veya makinenin yanına yerleştirilen ve bakım sırasında ekipmanı enerjiden ayırmak için kullanılan şalterdir. Bakım yapan kişinin, makinenin uzaktan çalıştırılmasını engelleyebilmesini amaçlar. Kraus & Naimer KG10A T203, 3x20 A'lik 0–1 konumlu bir emniyet şalteridir.

Diğer Özel Şemalar

Bu ana gruplara ek olarak grup şalterleri (örneğin 0–1–2 toplamalı CA10 A310), start-stop şalterleri (CA10 A176) ve monofaze motor şalterleri gibi özel kontak düzenleri de bulunur.

Pako Şalter Çeşitleri Özet Tablosu

ÇeşitKonumlarTipik kullanımÖrnek model
Açma kapama0–1Makine, aydınlatma, pano çıkışıCA10 A200
Kutup değiştirici1–0–2 veya 1–2Şebeke / jeneratör seçimi, iki devre arası geçişCA10 A210
Kademeli0–1–2… (0'lı / 0'sız)Isıtıcı ve fan kademeleriCA10 A280
Yıldız üçgen0–Y–ΔAsenkron motora elle yol vermeC26 A410
Enversör1–0–2Motor dönüş yönü değiştirmeC80 A400
KomütatörÇok konumluTek ölçü aletiyle fazları ölçmeCA10 A004
Emniyet şalteri0–1Makine yanında bakım ayırmasıKG10A T203
Mini açma kapama0–1Dar kapaklar, operatör panelleriCA4 A200-600 FS2

Pako Şalter Nerelerde Kullanılır?

  • Makine kumanda panoları: Ana açma kapama, kumanda devresi anahtarlama, motor kumandası
  • Dağıtım ve otomasyon panoları: Çıkışların elle ayrılması, konum seçimi
  • Jeneratör ve UPS sistemleri: Kaynaklar arasında elle seçim
  • Isıtma ve havalandırma: Kademeli ısıtıcılar, fan hız kademeleri
  • Pompa, fan ve konveyör sistemleri: Yıldız üçgen yol verme, yön değiştirme
  • Ölçü panelleri: Voltmetre ve ampermetre komütatörleri
  • Bakım noktaları: Motor yanında emniyet şalteri

Gövde Büyüklüğü ve Akım

Pako şalterlerde gövde büyüklüğü, şalterin taşıyabileceği akımı ve anahtarlayabileceği motor gücünü belirler. Kraus & Naimer ve Kardeş Elektrik katalog bilgilerine göre 3×380–440 V'ta örnek nominal değerler şöyledir:

GövdeNominal akımMotor gücü (3×380–440 V)Not
CA410 A3 kWMini gövde, 30 x 30 mm ön etiket
CA1020 A7,5 kW (AC-23)48 x 48 mm ön etiket
CA2025 A11 kW–
C2632 A15 kW64 x 64 mm ön etiket
C3250 A22 kW–
C4263 A30 kW–
C80115 A45 kW–

Kraus & Naimer pako şalterleri IEC 60947-3 ve VDE 0660 Bölüm 107 standartlarına uygundur. Modelin kesin değerleri için ürün sayfasındaki teknik özelliklere ve katalogdaki kullanım kategorisine bakılmalıdır.

Gövde Seçerken Nelere Dikkat Edilmeli?

  • Önce yükün akımını belirleyin; motor yükünde motor gücünü ve kullanım kategorisini de dikkate alın.
  • Faz sayısına göre kutup sayısını seçin.
  • İstediğiniz konum düzenine (şema koduna) karar verin.
  • Pano kapağındaki ön etiket ölçüsünün ve montaj deliğinin seçtiğiniz gövdeye uygun olduğunu kontrol edin.
  • Bağlanacak kablo kesitinin şalterin akım değerine uygun olduğundan emin olun.

Pako Şalter Montaj Tipleri

Pako şalterler pano kapağına veya kutuya farklı şekillerde monte edilir. Kraus & Naimer ürün kodlarındaki ekler montaj şeklini gösterir.

  • E – Ön panel montajı: Şalter, 4 vida ile pano kapağının ön yüzüne sabitlenir. CA10 ve C26 örneklerinde standart montaj şekli budur; ürün sayfalarına göre ön yüz IP 40, yan terminaller elle temasa karşı IP 20 korumalıdır.
  • FS2 – Tek delikten montaj: Şalter, buton ve sinyal lambası delik ölçüsündeki tek bir delikten monte edilir. Kraus & Naimer CA4 A200-600 FS2 Mini Pako Şalter 1x10A 0-1 bu montaj tipine örnektir: 30 x 30 mm ön etiketli, delik ölçüsü Ø 16,2 / 22,3 mm, ön yüzü IP 66'dır. CA4 gövdesi 10 A termik akım ve 440 V izolasyon gerilimine sahiptir.
  • VE – Kapak kaplinli montaj: Şalter pano içine, kol ise kapağa monte edilir; kapak açılıp kapandığında kol ile şalter arasındaki bağlantı kaplinle sağlanır.
  • Kutulu: Şalter, kendi muhafazası içinde hazır olarak gelir ve ayrı bir pano gerekmeden duvara veya makineye monte edilir.

Pako Şalter ile Kutulu Şalter Arasındaki Fark

Pako şalter ile kutulu şalter arasındaki fark, şalterin mekanizmasından değil, nasıl monte edildiğinden kaynaklanır. Kutulu şalterin içinde de çoğunlukla bir pako şalter bulunur.

ÖzellikPano tipi pako şalterKutulu şalter
MontajPano kapağına (E, FS2) veya pano içine (VE)Kendi kutusuyla duvara veya makineye
KorumaPanonun koruma sınıfına bağlıKutunun kendi koruma sınıfı
Tipik kullanımMakine ve dağıtım panolarıMakine yanı ana şalter, bakım ayırması
Kablo girişiPano içindenKutu üzerindeki rakorlardan

Kısacası, şalter bir panonun parçası olacaksa pano tipi pako şalter; tek başına bir noktaya yerleştirilecekse kutulu şalter tercih edilir.

Pako Şalter Seçiminde ve Montajında Sık Yapılan Hatalar

  1. Yalnızca ampere bakmak: Motor yüklerinde nominal akımın yanında motor gücü ve kullanım kategorisi de dikkate alınmalıdır.
  2. Kutup sayısını atlamak: Trifaze bir yükte tek kutuplu şalter kullanmak fazların yalnızca birini ayırır.
  3. Şema kodunu karıştırmak: 0'lı ve 0'sız kutup değiştiriciler farklı davranır; jeneratör geçişinde ortada 0 konumu genellikle tercih edilir.
  4. Ön etiket ölçüsünü kontrol etmemek: 48 x 48 mm yerine 64 x 64 mm ön etiketli bir gövde, mevcut kapak delik düzenine uymayabilir.
  5. Klemens vidalarını gevşek bırakmak: Gevşek bağlantı ısınmaya yol açar; vidalar uygun torkla sıkılmalıdır.
  6. Katalog şeması yerine tahminle bağlamak: Bağlantı her zaman katalogdaki kontak şemasına göre yapılmalıdır.

Gevşek klemens bağlantılarının yol açtığı ısınmayı erken fark etmek için Termal Görüntüleme ile Elektrik Panosu Denetimi yazımızdaki yöntemlerden yararlanabilirsiniz.

Güvenlik uyarısı: Pako şalterlerin montaj ve bağlantı işlemleri enerji kesikken, gerilimsizlik doğrulandıktan sonra yetkin elektrik personeli tarafından yapılmalıdır.

Kraus & Naimer ve Kardeş Elektrik

Kraus & Naimer pako şalterleri Türkiye'de Kardeş Elektrik tarafından üretilmektedir. Kardeş Elektrik, 1963 yılında Elektrik Mühendisi Ünal Kardeş tarafından kuruldu ve 1968'e kadar Kraus & Naimer'in Türkiye temsilciliğini yürüttü. Şirket 2017'den bu yana Arnavutköy'deki fabrikasında üretim yapıyor.

İnovasyonTest, Kraus & Naimer ve Kardeş Elektrik ürünlerinde Türkiye yetkili satıcısıdır. Pako şalterler adet bazında satılır; tek bir şalter ihtiyacınız için de sipariş verebilirsiniz.

  • Stoktaki ürünlerde aynı gün kargo
  • 5.000 TL ve üzeri siparişlerde ücretsiz kargo
  • Kredi kartına 12 aya varan taksit, banka transferiyle ödemede ek indirim fırsatı
  • Hafta içi 09:00–17:00 WhatsApp ve e-posta ile teknik destek

Pako Şalter Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Pako şalter nedir?

Pako şalter, döner bir kol ve kam mekanizmasıyla çalışan, konumuna göre bir veya birden fazla devreyi açan, kapatan ya da devreler arasında geçiş yapan elle kumandalı bir şalterdir. Kam şalter veya döner şalter olarak da bilinir.

Pako şalter ile kam şalter aynı şey mi?

Evet. "Pako şalter" Türkiye'de yaygın olarak kullanılan addır; "kam şalter" ise kontakları açıp kapatan kam mekanizmasından gelir. İkisi aynı ürün grubunu ifade eder.

Pako şalter çeşitleri nelerdir?

Başlıca çeşitler açma kapama (0–1), kutup değiştirici (1–0–2, 1–2), kademeli, enversör, yıldız üçgen, voltmetre ve ampermetre komütatörü ile emniyet şalteridir.

A200, A210 gibi kodlar ne anlama gelir?

Bunlar Kraus & Naimer şema kodlarıdır ve şalterin kontak düzenini gösterir. A200 0–1 açma kapama, A210 1–0–2 kutup değiştirici, A410 0–Y–Δ yıldız üçgen düzenidir. Gövde kodu (CA10, C26 vb.) ise akım değerini belirler.

20 A'lik pako şalter hangi gövdedir?

Kraus & Naimer serisinde 20 A nominal akım CA10 gövdesine karşılık gelir. Katalog bilgisine göre CA10, 3×380–440 V'ta AC-23 kategorisinde 7,5 kW değerindedir.

Monofaze ve trifaze pako şalter farkı nedir?

Fark kutup sayısındadır. Tek kutuplu şalterler monofaze, üç kutuplu şalterler trifaze devrelerde kullanılır. Örneğin CA10 A200 tek kutuplu, CA10 A202 üç kutupludur.

Pako şalter jeneratör geçişinde kullanılabilir mi?

Elle seçim için 1–0–2 kutup değiştirici pako şalterler kullanılabilir. Ortadaki 0 konumu, iki kaynağın aynı anda yüke bağlanmasını önlemeye yardımcı olur. Bu tür bağlantılar yetkin elektrik personeli tarafından yapılmalıdır.

Pako şalter kutulu şalterden farklı mı?

Mekanizma çoğunlukla aynıdır; fark montajdadır. Pano tipi pako şalter pano kapağına monte edilir, kutulu şalter ise kendi muhafazasıyla gelir ve tek başına duvara veya makineye takılır.

Sonuç: Pako Şalter Seçimi Şema, Gövde ve Montajla Başlar

Pako şalter, tek bir kol hareketiyle bir veya birden fazla devreyi anahtarlayan, panolarda en sık kullanılan elle kumanda elemanlarından biridir. Doğru seçim için önce yapılacak işe uygun şema kodu, ardından akıma uygun gövde ve son olarak panoya uygun montaj tipi belirlenir.

Açma kapama için CA10 A200, kaynak seçimi için CA10 A210, kademeli kumanda için CA10 A280, motor yol verme için C26 A410 ve dar kapaklar için CA4 FS2 uygun başlangıç noktalarıdır.

Pako Şalterler

Açma Kapama Pako Şalterler

Kutup Değiştirici Pako Şalterler

Kademeli Pako Şalterler

Enversör ve Yıldız Üçgen Pako Şalterler

Kraus & Naimer Ürünleri

Doğru şema ve gövde seçimi için teknik destek ekibimize ulaşabilir, pano ve proje alımlarınız için kurumsal teklif isteyebilirsiniz.

İnovasyonTest | Profesyonel Test ve Ölçü Cihazları

Blog Etiketleri :
ideasoft e-ticaret paketleri ile hazırlandı.