Fluke 789, 772 ve 773: Proses Kalibratörü ve mA Pens Metre Seçimi
Fluke 789, 772 ve 773: Proses Kalibratörü ve mA Pens Metre Seçimi
Fluke 789, 4–20 mA döngülerinde çalışan enstrümantasyon teknisyenlerinin sahada en sık karşılaştığı sorulara tek cihazla yanıt veren bir ProcessMeter'dır: hem True RMS dijital multimetre hem de mA döngü kalibratörü olarak çalışır. Ancak proses tesislerinde her arıza aynı aracı gerektirmez.
Bir vericinin çıkışını döngüyü açmadan okumak, bir PLC analog girişine 4, 12 ve 20 mA uygulamak veya 0–10 V girişli bir pozisyonlayıcıyı test etmek farklı fonksiyonlar ister. Fluke 772 ve Fluke 773 mA pens metreler tam bu noktada devreye girer.
Bu rehberde 4–20 mA akım döngüsünün mantığını, Fluke 789, 772 ve 773 arasındaki farkları, devreyi açmadan mA ölçümünün nasıl yapıldığını ve bütçe odaklı ekipler için UNI-T UT715 ile UT725 proses kalibratörlerini karşılaştırıyoruz.
Teknik değerler, ürünlerin İnovasyonTest'teki ürün sayfalarında yer alan üretici verilerine dayanmaktadır. Kendi uygulamanız için karar vermeden önce ilgili ürün sayfasındaki teknik özellikler sekmesini de incelemenizi öneririz.
Kalibratör Modellerini İnceleyin
4–20 mA Döngü Nedir?
4–20 mA akım döngüsü, endüstriyel otomasyonda basınç, sıcaklık, seviye ve debi gibi proses değişkenlerini kontrol sistemine taşımak için kullanılan analog sinyal standardıdır.
Sahadaki verici (transmitter), ölçtüğü fiziksel büyüklüğü 4 mA ile 20 mA arasında bir akıma dönüştürür. Kontrol sistemi (PLC veya DCS) bu akımı okuyarak proses değerini hesaplar.
Neden Gerilim Değil de Akım?
Seri bir döngüde akım her noktada aynıdır. Kablo direnci, uzun hat mesafesi veya bağlantı noktalarındaki küçük gerilim düşümleri, besleme yeterli olduğu sürece sinyalin değerini değiştirmez.
Akım sinyali elektriksel gürültüye karşı da gerilim sinyallerine göre daha dayanıklıdır. Bu nedenle uzun saha kablolarında 4–20 mA hâlâ yaygın olarak kullanılır.
Canlı Sıfır (Live Zero) Mantığı
Ölçek 0 mA'den değil 4 mA'den başlar. Böylece %0 proses değeri ile kopuk bir kablo birbirinden ayırt edilebilir: 0 mA okunuyorsa döngüde kopukluk veya besleme sorunu vardır.
Ayrıca iki telli vericiler, çalışmak için gereken enerjiyi döngü akımından alır. 4 mA'lik taban akım, vericinin ölçek başında bile beslenebilmesini sağlar.
| Döngü akımı | Ölçek yüzdesi | Örnek: 0–10 bar verici |
|---|---|---|
| 4 mA | %0 | 0 bar |
| 8 mA | %25 | 2,5 bar |
| 12 mA | %50 | 5 bar |
| 16 mA | %75 | 7,5 bar |
| 20 mA | %100 | 10 bar |
Hesaplama basittir: yüzde değer = (ölçülen mA − 4) / 16 × 100. Bu yüzden mA ve yüzde değerini aynı anda gösteren ekranlar sahada ciddi zaman kazandırır.
Döngüde Kimler Var?
- Döngü besleme kaynağı (çoğunlukla 24 V DC)
- İki telli veya dört telli verici
- PLC/DCS analog giriş kartı veya gösterge
- Bazı döngülerde I/P dönüştürücü, vana pozisyonlayıcı veya izolatör
- HART haberleşmesi kullanılıyorsa döngüde yeterli direnç (tipik olarak 250 Ω)
Arıza tespitinde amaç, sorunun bu elemanlardan hangisinde olduğunu hızlıca ayırmaktır. Fluke 789, 772 ve 773 bu ayrımı farklı yöntemlerle yapar.
Fluke 789 ProcessMeter
Fluke 789 ProcessMeter mA Devre Kalibratörü, tam özellikli bir mA döngü kalibratörünü CAT III 1000 V / CAT IV 600 V güvenlik sınıfına sahip bir dijital multimetreyle aynı gövdede birleştirir.
Bu yapı özellikle hem elektrik hem enstrümantasyon tarafında çalışan bakım ekipleri için anlamlıdır: aynı cihazla önce panodaki besleme gerilimi ölçülür, ardından vericinin döngü akımı test edilir.
Fluke 789'un Döngü Fonksiyonları
- mA ölçümü: 0–30 mA aralığında 0,001 mA çözünürlük ve ±(%0,05 + 2 LSD) doğruluk.
- mA kaynak: 0–20 mA veya 4–20 mA; 20 mA'de 1200 Ω'a kadar sürüş kapasitesi.
- mA simülasyon: Harici beslemeli döngüde vericinin yerine geçerek akımı ayarlar.
- Dahili 24 V döngü beslemesi: Vericiyi ayrı bir güç kaynağı olmadan besleyip aynı anda çıkışını ölçer.
- Seçilebilir 250 Ω HART direnci: HART haberleşmeli cihazlarla çalışırken ayrı direnç taşıma ihtiyacını ortadan kaldırır.
- SpanCheck: %0 ve %100 tuşlarıyla 4 mA ve 20 mA arasında hızlı geçiş.
- Adım ve rampa: Manuel adım, %25 adım, kaba/ince ayar, otomatik adım ve otomatik rampa.
Fluke 789'un Multimetre Tarafı
Ürün sayfasındaki verilere göre Fluke 789; 1000 V'a kadar AC (True RMS) ve DC gerilim, 1 A'e kadar akım, 40 MΩ'a kadar direnç ve yaklaşık 20 kHz'e kadar frekans ölçer. Min/Maks/Ortalama, Hold, Relatif, diyot testi ve sesli süreklilik fonksiyonları da bulunur.
DC gerilimde %0,1 okuma + 1 LSD doğruluk belirtilir. Dışarıdan erişilebilen sigorta ve pil bölmesi, sahada bakım süresini kısaltır. Opsiyonel ir3000 FC modülüyle Fluke Connect üzerinden kablosuz veri kaydı yapılabilir.
Fluke 789 Hangi İşler İçin Uygun?
- Bir vericiyi devreden çıkarıp tezgâhta 24 V ile besleyerek çıkışını kontrol etmek
- PLC analog girişine 4–20 mA uygulayarak kart ve ölçekleme kontrolü yapmak
- Döngü beslemesinin, sigortaların ve bağlantıların multimetre fonksiyonlarıyla kontrolü
- HART haberleşmeli cihazlarla çalışırken gereken döngü direncini sağlamak
Fluke 789 ile mA ölçümü seri bağlantı gerektirir; yani akımı ölçmek için döngüyü bir noktada açmanız gerekir. Döngüyü kesmeden ölçüm isteniyorsa mA pens metreler daha pratik bir seçenektir.
772 ve 773 mA Pens Metre
Fluke 772 ve 773, 4–20 mA sinyallerini döngüyü açmadan pensle ölçebilen proses pens metrelerdir. Üretici, bu yöntemin geleneksel multimetreyle seri ölçüme göre beş kata kadar daha hızlı olduğunu belirtir.
Her iki modelde de pens çenesi yaklaşık 4,5 mm çapa kadar iletkenleri kavrar ve uzatma kablolu, sökülebilir yapıdadır. Bu sayede dar klemens kutularında ve kalabalık panolarda tek bir iletkene ulaşmak kolaylaşır.
Fluke 772: Pens Ölçümü + Kaynak + Simülasyon
Fluke 772 mA Proses Pens Metre, pens ölçümüne ek olarak seri mA ölçüm, 4–20 mA kaynak ve simülasyon fonksiyonları sunar.
- Pens ile mA ölçümü: 0–20,99 mA aralığında ±(%0,2 + 5 sayım), 21,0–100,0 mA aralığında ±(%1 + 5 sayım)
- Eski kontrol sistemlerindeki 10–50 mA sinyaller için 99,9 mA kademe
- Seri mA ölçüm, kaynak ve simülasyon: 0–24,00 mA, ±(%0,2 + 2 sayım)
- Kaynak modunda 24 mA'de 1000 Ω'a kadar sürüş
- Vericiyi beslerken eşzamanlı ölçüm için 24 V döngü beslemesi
- Doğrusal rampa veya %25 kademeli çıkış; uzaktan test için otomatik değişim
- Karanlık panolar için ölçüm spot ışığı ve çift arka aydınlatmalı ekran
Fluke 773: 772'nin Üzerine Gerilim ve Ölçekli Çıkış
Fluke 773 mA Proses Pens Metre ve Kalibratör, 772'nin tüm mA fonksiyonlarını içerir ve dört önemli ek getirir:
- DC gerilim ölçümü (0–30 V): 24 V güç kaynaklarını ve gerilim I/O sinyallerini doğrulamak için.
- DC gerilim kaynağı (0–10 V, 2 mA'e kadar): 1–5 V veya 0–10 V girişli cihazları test etmek için.
- Ölçekli mA çıkışı: Pensle ölçülen sinyali döngüyü kesmeden bir kayıt cihazına aktarmak için.
- mA giriş/çıkış testi: Bir valfe veya mA izolatörüne sinyal uygulayıp çıkışını aynı anda ölçmek için.
Fluke 789, 772 ve 773 Karşılaştırma Tablosu
| Özellik | Fluke 789 | Fluke 772 | Fluke 773 |
|---|---|---|---|
| Cihaz tipi | Multimetre + mA döngü kalibratörü | mA proses pens metre | mA proses pens metre ve kalibratör |
| Döngüyü açmadan pens ile mA ölçümü | Yok | Var (0–99,9 mA) | Var (0–99,9 mA) |
| Seri mA ölçüm doğruluğu | ±(%0,05 + 2 LSD), 0–30 mA | ±(%0,2 + 2 sayım), 0–24 mA | ±(%0,2 + 2 sayım), 0–24 mA |
| mA kaynak ve simülasyon | Var | Var | Var |
| 24 V döngü beslemesi | Var | Var | Var |
| Dahili 250 Ω HART direnci | Var (seçilebilir) | Ürün sayfasında belirtilmemiş | Ürün sayfasında belirtilmemiş |
| DC gerilim | 1000 V'a kadar ölçüm | Yok | 0–30 V ölçüm, 0–10 V kaynak |
| Ölçekli mA çıkışı | Yok | Yok | Var |
| Genel multimetre fonksiyonları | Var (AC/DC V, A, Ω, Hz, diyot, süreklilik) | Yok | Yok |
| Güvenlik kategorisi (ürün sayfası) | CAT IV 600 V / CAT III 1000 V | CAT III 1000 V / CAT IV 600 V | CAT III 1000 V / CAT IV 600 V |
| Ağırlık | 610 g | 260 g | 410 g |
Kısaca: arıza tespitinde döngüyü kesmek istemiyorsanız 772 veya 773; elektrik ölçümleri ile döngü kalibrasyonunu tek cihazda toplamak ve yüksek mA doğruluğu istiyorsanız 789 öne çıkar.
Devreyi Açmadan mA Ölçümü
Geleneksel yöntemde döngü akımını ölçmek için klemens sökülür, multimetre seriye bağlanır ve ölçüm sonrası bağlantı geri yapılır. Bu süreç, çalışan bir proseste sinyalin kesilmesi ve kontrol sisteminin alarm vermesi demektir.
mA pens metreler, iletkenin etrafındaki manyetik alanı algılayarak akımı döngüye dokunmadan ölçer. Proses çalışmaya devam ederken vericinin ne gönderdiğini görmek mümkün olur.
Adım Adım Pens ile 4–20 mA Ölçümü
- Ölçüm yapılacak döngüyü ve klemens numarasını proje dokümanlarından belirleyin.
- Pensi iletkene takmadan önce cihazın sıfırlama (zero) işlemini yapın; pensin yönü ve konumu sıfır değerini etkileyebilir.
- Pensi yalnızca tek bir iletkene, mümkünse diğer kablolardan uzak bir noktaya takın.
- Ekrandaki ok yönüne göre akım yönünü kontrol edin; ters yön negatif okuma verir.
- mA değeri ile yüzde değerini birlikte okuyarak kontrol sistemindeki proses değeriyle karşılaştırın.
- Gerekirse aynı döngünün farklı noktalarında ölçüm yaparak akım kaçağı veya paralel yol olup olmadığını kontrol edin.
Pens Ölçümünde Dikkat Edilecekler
- Pens doğruluğu, seri ölçüm doğruluğundan farklıdır. Fluke 772/773'te pens ile 0–20,99 mA aralığında ±(%0,2 + 5 sayım) belirtilir.
- Güçlü manyetik alan kaynakları (motor kabloları, kontaktörler, transformatörler) yakınındaki ölçümlerde sonuç etkilenebilir.
- Pens çenesi temiz ve tam kapalı olmalıdır.
- Kalibrasyon amaçlı kesin ölçümlerde seri bağlantı tercih edilmelidir; pens ölçümü daha çok arıza tespiti ve hızlı kontrol için uygundur.
Örnek Senaryo: PLC Değeri ile Saha Değeri Uyuşmuyor
Kontrol odasında bir basınç değeri %50 görünürken saha göstergesi farklı bir değer gösteriyor olsun. Teknisyen, Fluke 773 ile verici kablosunu pensleyip örneğin 12,0 mA okursa verici beklenen sinyali gönderiyordur ve sorun büyük olasılıkla kontrol sistemi tarafındaki ölçekleme veya kart girişindedir.
Ardından aynı cihazla PLC girişine 4, 12 ve 20 mA uygulanarak analog kartın doğru okuyup okumadığı kontrol edilir. Fluke 789 ile aynı test yapılabilir; ancak verici tarafındaki ilk kontrol için döngünün açılması gerekir.
Hangi Fluke Modeli Kime Uygun?
| Kullanım senaryosu | Öne çıkan model | Neden |
|---|---|---|
| Hem elektrik hem enstrümantasyon bakımı yapan tek teknisyen | Fluke 789 | 1000 V multimetre ve mA kalibratör tek cihazda |
| HART haberleşmeli cihazlarla tezgâh testi | Fluke 789 | Dahili 24 V besleme ve seçilebilir 250 Ω direnç |
| Çalışan proseste döngüyü açmadan arıza tespiti | Fluke 772 | Pens ile mA ölçümü, kaynak ve simülasyon |
| 0–10 V veya 1–5 V girişli cihazların testi | Fluke 773 | DC gerilim kaynağı ve ölçümü |
| Valf, izolatör ve kayıt cihazı testleri | Fluke 773 | mA giriş/çıkış testi ve ölçekli mA çıkışı |
| Laboratuvar tipi hassas mA kaynağı | Fluke 789 | mA ölçümde ±(%0,05 + 2 LSD), kaynakta açıklığın %0,05'i çözünürlük |
Birçok tesiste ekipler iki cihazı birlikte kullanır: genel amaçlı ölçüm ve kalibrasyon için Fluke 789, çalışan döngülerde hızlı arıza tespiti için 772 veya 773.
Bütçe Alternatifi UNI-T UT715/UT725
Pens ile ölçüm ihtiyacı olmayan, ancak sahada ve laboratuvarda mA, gerilim ve sıcaklık sinyallerini ölçüp üretmesi gereken ekipler için UNI-T proses kalibratörleri değerlendirilebilir. İnovasyonTest, UNI-T yetkili satıcısıdır.
UNI-T UT715: Döngü (Loop) Kalibratörü
UNI-T UT715 Çok Fonksiyonlu Proses Kalibratör, döngü akımını ve gerilimi hem ölçebilen hem de kaynak olarak üretebilen bir loop kalibratörüdür. Ürün sayfasındaki verilere göre:
- 20000 sayımlı ekran
- DC akım ve döngü akımı ölçümü: 24 mA, ±(%0,02 + 2)
- DC akım kaynağı ve simülasyon (SIM): 24 mA, ±(%0,02 + 2)
- DC gerilim ölçümü: 200 mV / 30 V; DC gerilim kaynağı: 10 V'a kadar
- Frekans ölçümü ve kaynağı, darbe çıkışı
- mA ölçümü sırasında vericiyi besleyen 24 V (±%10) döngü besleme çıkışı
- Adım/rampa, ayar kaydetme ve USB iletişim; şarj edilebilir pillerle çalışma
UNI-T UT725: Döngü + Sıcaklık Proses Kalibratörü
UNI-T UT725 Çok Fonksiyonlu Proses Kalibratör, loop kalibratörü ile sıcaklık kalibratörünü tek gövdede birleştirir. UT715'teki akım ve gerilim fonksiyonlarına ek olarak:
- Termokupl ölçüm ve kaynak: R, S, K, E, J, T, N, B, L, U, XK, BP tipleri
- RTD ölçüm ve kaynak: Pt100, Pt200, Pt500, Pt1000, Cu10, Cu50, Cu100, Ni120 ve diğer tipler
- Direnç ölçümü ve direnç kaynağı (40 kΩ'a kadar)
- Farklı proses sinyallerini eş zamanlı ölçme ve üretme
- Belirtilen basınç modülleriyle basınç ölçümü desteği (modüller standart pakete dahil değildir)
Fluke ve UNI-T Yaklaşımının Farkı
| Kriter | Fluke 789 / 772 / 773 | UNI-T UT715 / UT725 |
|---|---|---|
| Döngüyü açmadan pens ölçümü | 772 ve 773'te var | Yok (seri bağlantı) |
| Multimetre fonksiyonları | 789'da tam multimetre | Sınırlı (gerilim, akım, frekans, süreklilik) |
| Sıcaklık (TC/RTD) simülasyonu | Bu üç modelde yok | UT725'te var |
| Ekran | mA ve % birlikte | 20000 sayım |
| Güç | AA pil | Şarj edilebilir AA pil ve adaptör |
| Garanti (İnovasyonTest) | 36 ay | 12 ay |
Termokupl veya Pt100 girişli sıcaklık vericilerini de kalibre eden ekipler için UT725, Fluke 789'un tamamlayıcısı olarak da düşünülebilir.
Döngü Testinde Sık Yapılan Hatalar
- Kaynak ve simülasyon modlarını karıştırmak: Kaynak modunda cihaz döngüyü kendisi besler; simülasyon modunda ise döngüde harici besleme bulunmalıdır. Yanlış mod seçimi sinyal alınamamasına yol açar.
- Döngü direncini hesaba katmamak: Kaynak modunda cihazın sürebileceği yük sınırlıdır (örneğin Fluke 789'da 20 mA'de 1200 Ω, Fluke 772/773'te 24 mA'de 1000 Ω). Toplam döngü direnci bu değeri aşarsa hedef akıma ulaşılamaz.
- HART direncini unutmak: HART haberleşmesi döngüde yeterli direnç gerektirir. 250 Ω direnç 20 mA'de yaklaşık 5 V gerilim düşümü yaratır; besleme gerilimi bu düşüme yetmelidir.
- Polariteyi ters bağlamak: Ters bağlantıda vericiler çalışmaz veya negatif okuma alınır.
- Pensi sıfırlamadan ölçmek: mA pens ölçümünde küçük ofsetler yüzde değerini belirgin biçimde değiştirebilir.
- Kontrol sistemini bilgilendirmeden sinyal uygulamak: Çalışan bir prosese simülasyon sinyali vermek vanaları veya pompaları hareket ettirebilir. İşletme ile koordinasyon yapılmadan test başlatılmamalıdır.
- Kalibratörün kendi kalibrasyonunu ihmal etmek: Referans olarak kullanılan cihazın periyodik kalibrasyonu yapılmazsa tüm döngü kontrolleri şüpheli hâle gelir.
Güvenlik notu: Proses panolarında 24 V döngülerin yanında şebeke gerilimi de bulunabilir. Enerjili panolarda çalışma yalnızca yetkin ve eğitimli personel tarafından, uygun kişisel koruyucu donanım ve cihazın güvenlik kategorisine uygun test kablolarıyla yapılmalıdır.
Fluke 789 ve mA Pens Metre Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Fluke 789 vericiyi besleyebilir mi?
Evet. Dahili 24 V döngü beslemesi sayesinde vericiyi besleyip aynı anda mA çıkışını ölçebilir; ayrı güç kaynağına gerek kalmaz.
Fluke 789 ile döngüyü açmadan ölçüm yapılabilir mi?
Hayır. Fluke 789 mA ölçümünü seri bağlantıyla yapar. Döngüyü açmadan ölçüm için Fluke 772 veya Fluke 773 gibi mA pens metreler kullanılır.
Fluke 772 ile 773 arasındaki fark nedir?
Fluke 773, 772'nin tüm mA fonksiyonlarına ek olarak DC gerilim ölçümü (30 V) ve kaynağı (10 V), ölçekli mA çıkışı ve mA giriş/çıkış testi sunar.
mA pens metre ile ne kalınlıkta kablo ölçülebilir?
Fluke 772 ve 773'ün pensi yaklaşık 4,5 mm çapa kadar iletkenleri kavrar. Bu ölçü, enstrümantasyon kablolarındaki tekli iletkenler için tasarlanmıştır.
Pens ölçümü kalibrasyon için yeterli mi?
Pens ölçümü arıza tespiti ve hızlı kontrol için uygundur. Daha yüksek doğruluk gereken kalibrasyon işlerinde seri ölçüm tercih edilir; Fluke 772/773'te seri mA ölçüm ±(%0,2 + 2 sayım), Fluke 789'da ±(%0,05 + 2 LSD) doğruluğa sahiptir.
HART haberleşmesi için neden 250 Ω gerekir?
HART sinyali döngü akımının üzerine bindirilmiş küçük bir frekans sinyalidir ve okunabilmesi için döngüde belirli bir direnç bulunmalıdır. Fluke 789'daki seçilebilir 250 Ω direnç bu amaçla kullanılır.
UNI-T UT715 ile UT725 arasındaki fark nedir?
UT715 akım, gerilim ve frekans odaklı bir loop kalibratörüdür. UT725 bunlara ek olarak termokupl, RTD ve direnç ölçüm/kaynak fonksiyonları ile basınç modülü desteği sunar.
Bu cihazlar kalibrasyon sertifikalı alınabilir mi?
Evet. Fluke ve UNI-T kalibratörler için isteğe bağlı olarak ek ücretli TÜRKAK akrediteli kalibrasyon sertifikası sağlanabilir.
Garanti süreleri ne kadar?
İnovasyonTest'ten alınan Fluke 789, 772 ve 773 36 ay, UNI-T UT715 ve UT725 ise 12 ay garantilidir. Fluke 772/773'te pens ve kablolar için üretici 1 yıl garanti belirtir.
Sonuç: Fluke 789, 772 ve 773 Arasında Doğru Seçim
Fluke 789, multimetre ve mA döngü kalibratörünü tek gövdede birleştirdiği için hem elektrik hem enstrümantasyon tarafında çalışan ekiplerin temel cihazı olabilir. Dahili 24 V besleme ve 250 Ω HART direnci tezgâh testlerini kolaylaştırır.
Çalışan bir proseste döngüyü açmadan arıza aramak gerekiyorsa Fluke 772, buna ek olarak gerilim sinyalleri ve ölçekli çıkış gerekiyorsa Fluke 773 öne çıkar.
Pens ölçümüne ihtiyaç duymayan ve sıcaklık sinyallerini de kalibre etmek isteyen ekipler için UNI-T UT715 ve UT725, bütçe odaklı alternatifler sunar.
İnovasyonTest, Fluke ve UNI-T yetkili satıcısıdır. Proses kalibratörlerini ve mA pens metreleri aşağıdaki sayfalardan karşılaştırabilirsiniz.
True RMS Nedir? Multimetre ve Pensampermetrede Neden Önemlidir?
Ölçü Aletlerinde CAT II, CAT III ve CAT IV Ne Anlama Gelir?
Tesisinizdeki döngü sayısı, sinyal tipleri ve kalibrasyon ihtiyacınıza göre model seçimi veya çoklu cihaz alımları için İnovasyonTest teknik ekibinden kurumsal teklif isteyebilirsiniz.
İnovasyonTest | Profesyonel Test ve Ölçü Cihazları