Teklif İste

İhtiyacınız olan ürün için teklif talebinizi bize iletin.

Elektrik Periyodik Kontrolü: Tesisatta Hangi Ölçümler Yapılır, Topraklama Kaç Yılda Bir Ölçülür?

16-11-2026 10:17
Elektrik Periyodik Kontrolü: Tesisatta Hangi Ölçümler Yapılır, Topraklama Kaç Yılda Bir Ölçülür?

Elektrik Periyodik Kontrolü: Tesisatta Hangi Ölçümler Yapılır, Topraklama Kaç Yılda Bir Ölçülür?

Elektrik tesisatı periyodik kontrol çalışmaları, iş yerlerindeki elektrik iç tesisatının, topraklama sisteminin ve koruma elemanlarının belirli aralıklarla ölçülerek güvenli çalışmaya devam edip etmediğinin belgelenmesidir. Bu kontroller yalnızca yasal bir yükümlülük değil, elektrik çarpması ve yangın risklerini azaltmanın temel yoludur.

Periyodik kontrolde göz muayenesinin yanında topraklama direnci, izolasyon direnci, koruma iletkeni sürekliliği, RCD (kaçak akım rölesi) ve loop empedansı gibi ölçümler yapılır. Her ölçüm farklı bir arıza türünü ortaya çıkarır.

Bu rehberde periyodik kontrolün neden zorunlu olduğunu, hangi ölçümlerin yapıldığını, topraklama ölçümünün kaç yılda bir tekrarlandığını, hangi ölçümün hangi cihazla yapıldığını ve Kyoritsu KEW 6516BT ile tek cihazda 10 adımlık örnek bir test akışını anlatıyoruz.

Son bölümlerde raporlama, kayıt düzeni ve ölçüm cihazlarının kalibrasyonu konularına değiniyoruz.

Çok Fonksiyonlu Tesisat Test Cihazlarını İnceleyin

Periyodik Kontrol Neden Zorunlu?

İş yerlerinde kullanılan iş ekipmanlarının ve tesisatların periyodik kontrolü, İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği kapsamında düzenlenir. Yönetmeliğin Ek-III bölümünde elektrik iç tesisatı, topraklama tesisatı ve yıldırımdan korunma tesisatı periyodik kontrole tabi tesisatlar arasında yer alır.

Bu kontrollerde Elektrik Tesislerinde Topraklamalar Yönetmeliği, Elektrik İç Tesisleri Yönetmeliği ve Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği ile ilgili standartlarda belirtilen hususlar esas alınır.

Periyodik kontroller, yönetmelikte tanımlanan meslek gruplarından yetkilendirilmiş kişiler tarafından yapılır ve sonuçlar rapor hâlinde işverene sunulur. Aralık 2025'te yapılan değişiklikle periyodik kontrol öncesinde işveren ile yetkili kişi arasındaki sözleşmenin İSG-KATİP üzerinden yapılması gibi usuller de düzenlenmiştir.

Not: Mevzuat zaman içinde değişebilir. Periyot, yetkili kişi ve rapor şartları için yayın tarihindeki güncel yönetmelik metnini ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı duyurularını kontrol edin.

Periyodik Kontrolün Pratik Faydaları

  • Yalıtım bozulmalarının arızaya dönüşmeden tespit edilmesi
  • Gevşeyen veya korozyona uğrayan topraklama bağlantılarının bulunması
  • RCD'lerin gerçekten açtığının ve açma süresinin doğrulanması
  • Koruma elemanlarının arıza anında devreyi zamanında açıp açmayacağının loop ölçümüyle kontrolü
  • Sigorta ve denetim süreçleri için belgelenmiş ölçüm geçmişi oluşturulması

Periyodik Kontrolde Yapılan Ölçümler

Elektrik tesisatı muayenesi göz kontrolüyle başlar: pano etiketleri, kablo kesitleri, koruma elemanlarının uygunluğu, hasarlı priz ve bağlantılar incelenir. Ardından aşağıdaki ölçümler yapılır.

Güvenlik uyarısı: Ölçümlerin bir bölümü gerilim altındaki devrelerde yapılır. Tüm testler yalnızca yetkin personel tarafından, uygun kişisel koruyucu donanım, kilitleme-etiketleme ve iş güvenliği prosedürleriyle yapılmalıdır.

Topraklama Direnci

Topraklama elektrodunun veya topraklama sisteminin toprağa göre direnci ölçülür. Genellikle yardımcı kazıklarla 3 uçlu potansiyel düşümü yöntemi kullanılır; çoklu topraklamalı sistemlerde pensli kazıksız ölçüm de tercih edilebilir.

Sonuç, tesisin topraklama sistemine, koruma düzenine ve projede belirtilen değere göre değerlendirilir.

İzolasyon Direnci

Enerjisi kesilmiş devrelerde faz iletkenleri, nötr ve koruma iletkeni arasındaki yalıtım DC test gerilimiyle ölçülür. Test gerilimi devrenin nominal gerilimine göre seçilir; alçak gerilim tesisatlarında 250 V, 500 V ve 1000 V sık kullanılır.

İzolasyon testi öncesinde devreye bağlı elektronik cihazlar, SPD'ler ve hassas ekipman ayrılmalıdır. Minimum izolasyon değerleri için ilgili standart tabloları esas alınır.

İzolasyon ölçümü ve test gerilimi seçimi hakkında ayrıntı için İzolasyon Test Cihazı Nasıl Seçilir? rehberimizi inceleyebilirsiniz.

Süreklilik (Koruma İletkeni ve Eş Potansiyel Bağlantılar)

Koruma iletkenlerinin, ana ve tamamlayıcı eş potansiyel bağlantıların kesintisiz ve düşük dirençli olduğu doğrulanır. Ölçüm genellikle 200 mA veya üzeri test akımıyla düşük direnç (RLO) fonksiyonunda yapılır.

Ölçümden önce test kablolarının direnci sıfırlama (kompanzasyon) ile hesaptan çıkarılmalıdır.

RCD (Kaçak Akım Rölesi) Testi

RCD testi, koruma cihazının nominal artık akımında açtığını ve açma süresinin kabul sınırları içinde olduğunu doğrular. Yarım nominal akımda açmama testi, nominal akımda açma süresi testi, 5 kat akım testi ve rampa testiyle açma akımı ölçülür.

RCD tipinin (AC, A, F, B) doğru seçilmesi önemlidir. Kaçak akım pensampermetresiyle yapılan ölçüm RCD testinin yerine geçmez; bu konuyu Kaçak Akım Nasıl Ölçülür? yazımızda ayrıntılı ele aldık.

Loop Empedansı ve PSC/PFC

Loop (çevrim) empedansı ölçümü, faz ile koruma iletkeni arasındaki hata akımı yolunun empedansını gösterir. Bu değerden beklenen arıza akımı (PFC) ve hat empedansından beklenen kısa devre akımı (PSC) hesaplanır.

Amaç, bir arıza anında akımın sigortayı veya devre kesiciyi gerekli sürede açtıracak kadar yüksek olduğunu doğrulamaktır. RCD'li devrelerde RCD'yi attırmayan (düşük akımlı) loop modu kullanılmalıdır.

Diğer Kontroller

  • Gerilim, frekans ve polarite kontrolü
  • Üç fazlı sistemlerde faz sırası
  • Gerektiğinde gerilim düşümü ve SPD (aşırı gerilim koruma) kontrolü

Topraklama Ölçümü Kaç Yılda Bir Yapılır?

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III tablosuna göre elektrik iç tesisatı, topraklama tesisatı ve yıldırımdan korunma tesisatının periyodik kontrolü, ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece yılda bir yapılır.

Bu nedenle iş yerlerinde topraklama ölçümü ve elektrik iç tesisatı kontrolü genellikle yıllık periyotla planlanır. Patlayıcı ortamlar gibi özel tesislerde ilgili standartlar ve risk değerlendirmesi daha sık kontrol gerektirebilir.

Periyot, yalnızca bir üst sınır olarak düşünülmelidir. Tesise önemli bir ekleme yapıldığında, yangın, su baskını veya yıldırım düşmesi gibi olaylardan sonra ve tekrarlayan arızalarda kontrol periyot beklenmeden tekrarlanmalıdır.

Önemli: Periyotlar resmi yönetmelikten alınmalıdır. Yayın tarihindeki güncel yönetmeliği ve Ek-III tablosunu kontrol edin.

Hangi Ölçüm Hangi Cihazla Yapılır?

Periyodik kontrol tek tek cihazlarla veya çok fonksiyonlu bir tesisat test cihazıyla yapılabilir. Aşağıdaki tablo ölçümleri ve kullanılabilecek cihaz gruplarını özetler.

Ölçüm Kullanılabilecek cihaz Örnek model
Topraklama direnci Toprak megeri veya RE fonksiyonlu tesisat test cihazı Megger DET4TC2, CEM DT-5300B, Kyoritsu KEW 6516BT
İzolasyon direnci İzolasyon test cihazı veya tesisat test cihazı Fluke 1664 FC, Megger MFT-X1, UNI-T UT595
Süreklilik (RLO) Tesisat test cihazı (200 mA) Kyoritsu KEW 6516, CEM DT-6650
RCD testi RCD test cihazı veya tesisat test cihazı Kyoritsu KEW 6516BT, Fluke 1664 FC
Loop empedansı, PSC/PFC Loop test cihazı veya tesisat test cihazı Kyoritsu KEW 4140, Megger MFT-X1
Faz sırası, gerilim Tesisat test cihazı veya faz sırası göstergesi Tüm çok fonksiyonlu modeller

Çok Fonksiyonlu Tesisat Test Cihazları

Fluke 1664 FC, Insulation PreTest özelliğiyle izolasyon testinden önce hatta bağlı cihaz olup olmadığını kontrol eder; otomatik test fonksiyonu yedi teste kadar ölçümü tek bağlantıda yapar ve topraklama direnci (RE) ölçümü de sunar.

Megger MFT-X1; izolasyon, süreklilik, True Loop, RCD ve 2/3 telli, ART ve kazıksız topraklama ölçümlerini tek gövdede birleştirir. Sonuçlar Bluetooth ile CertSuite Installation yazılımına aktarılabilir.

CEM DT-6650, 125–1000 V izolasyon, süreklilik, loop, AC tipi RCD, toprak direnci, faz sırası ve PSC/PFC ölçümleri yapar; sonuçları dahili hafıza ve SD karta kaydeder. İnovasyonTest, CEM ürünlerinde yetkili satıcıdır ve 12 ay garanti uygulanır.

UNI-T UT595 ise 250 / 500 / 1000 V izolasyon, süreklilik, hat ve çevrim empedansı, RCD ve faz sırası testlerini daha erişilebilir bir bütçeyle sunar; topraklama direnci ölçümü bulunmadığı için ayrı bir toprak megeriyle birlikte kullanılabilir.

Tek Fonksiyonlu Cihazlar

Topraklama ölçümü için Megger DET4TC2 2, 3 ve 4 uçlu ölçüm ve seçilebilir test frekansı sunar. CEM DT-5300B ise iki yardımcı kazıkla 20 / 200 / 2000 Ω kademelerinde ölçüm yapan kompakt bir toprak megeridir.

Loop ve kısa devre akımı ölçümünde Kyoritsu KEW 4140, ATT özelliğiyle 30 mA ve üzeri RCD'leri attırmadan L-PE testi yapar; L-PE, L-N ve L-L ölçümleriyle 20 kA'e kadar PFC/PSC değerini gösterir.

Örnek: Tek Cihazla 10 Test Adımı (KEW 6516BT)

Kyoritsu KEW 6516BT; süreklilik, izolasyon, loop (ATT/HIGH), PSC/PFC, RCD, toprak direnci, gerilim, frekans, faz sırası, SPD ve PAT fonksiyonlarını tek cihazda sunan, Bluetooth'lu bir tesisat test cihazıdır. Renkli ekranı Türkçe menü sunar ve 1000 ölçüm sonucunu hafızada tutar.

Aşağıdaki akış, bir dağıtım panosundan beslenen devrelerin periyodik kontrolünde izlenebilecek örnek bir sıralamadır. Gerçek uygulamada sıralama tesisin yapısına ve iş güvenliği prosedürüne göre belirlenir.

Enerjisiz Devrede Yapılan Testler

  1. Enerjisizliği doğrulama: Devre kilitlenip etiketlendikten sonra gerilim fonksiyonuyla enerji olmadığı kontrol edilir.
  2. Süreklilik: Test kabloları sıfırlanır; koruma iletkeni ve eş potansiyel bağlantılar 200 mA test akımıyla ölçülür. 15 mA seçeneği hızlı kontroller için kullanılabilir.
  3. İzolasyon: Bağlı cihazlar ayrıldıktan sonra devrenin gerilimine uygun 100, 250, 500 veya 1000 V test gerilimiyle L-N, L-PE ve N-PE arası ölçülür.
  4. SPD kontrolü: Varistör tipi aşırı gerilim koruma elemanları, cihazın SPD fonksiyonuyla ayrı olarak test edilir.
  5. Toprak direnci: Kutu içindeki aksesuarlarla 3 telli (yardımcı kazıklı) veya 2 telli yöntemle topraklama direnci ölçülür.

Enerjili Devrede Yapılan Testler

  1. Gerilim, frekans ve polarite: Şebeke test kablosuyla prizde L-N, L-PE ve N-PE gerilimleri ile bağlantı doğruluğu kontrol edilir.
  2. Faz sırası: Üç fazlı hatlarda dönüş yönü ekranda gösterilir.
  3. Loop empedansı: RCD'li devrelerde ATT (Anti-Trip Technology) moduyla L-PE loop ölçülür; RCD'siz devrelerde 0,001 Ω çözünürlüklü yüksek akım modu kullanılabilir. Zs Limit fonksiyonu ölçülen değeri seçilen sınırla karşılaştırır.
  4. PSC/PFC: Hat ve loop ölçümlerinden beklenen kısa devre ve arıza akımı değerleri alınır.
  5. RCD testi: RCD tipi (AC, A, F, B veya EV) ve nominal akım seçilerek x½, x1, x5, rampa veya otomatik test yapılır; dokunma gerilimi (Uc) de değerlendirilir.

Her test sonrası sonuç hafızaya kaydedilir ve KEW CONNECT uygulamasıyla Bluetooth üzerinden akıllı cihaza aktarılabilir. Cihazın yardım ekranı, seçilen fonksiyona göre bağlantının nasıl yapılacağını gösterir.

USB ile bilgisayar bağlantısını tercih edenler için Kyoritsu KEW 6516 aynı test kapsamını sunar; 8212-USB adaptörü ve KEW Report yazılımı kutu içeriğindedir.

İnovasyonTest, Kyoritsu ürünlerinde yetkili satıcıdır ve Kyoritsu ürünlerinde 24 ay garanti uygulanır.

Raporlama ve Kayıt

Periyodik kontrolün değeri, ölçümün kendisi kadar raporun kalitesine de bağlıdır. İyi hazırlanmış bir rapor, bir sonraki kontrolde karşılaştırma yapılmasını ve eğilimlerin görülmesini sağlar.

Raporda Bulunması Gereken Bilgiler

  • Tesisin adı, adresi, kontrol tarihi ve bir sonraki kontrol tarihi
  • Kontrolü yapan yetkili kişinin bilgileri
  • Kullanılan ölçüm cihazlarının marka, model, seri numarası ve kalibrasyon tarihi
  • Pano ve devre bazında ölçüm sonuçları, kullanılan test gerilimi ve yöntem
  • Topraklama ölçümünde kazık mesafeleri, hava ve zemin koşulları
  • Uygunsuzluklar, alınması gereken önlemler ve sonuç değerlendirmesi

Dijital Kayıt Kolaylığı

Bluetooth, USB veya SD kart ile veri aktarabilen cihazlar, sonuçların elle yazılmasından kaynaklanan hataları azaltır. KEW 6516BT, KEW 6516, Fluke 1664 FC, Megger MFT-X1 ve CEM DT-6650 bu açıdan farklı aktarım seçenekleri sunar.

Ölçüm kayıtlarını devre adlarıyla eşleştirmek için sahaya çıkmadan önce pano ve devre listesinin hazırlanması zaman kazandırır.

Kalibrasyon Şartı

Periyodik kontrol raporunun güvenilir olması için kullanılan ölçüm cihazının doğruluğu belgelenmiş olmalıdır. Bu nedenle raporlarda ölçüm cihazının kalibrasyon bilgisinin yer alması beklenir.

Kalibrasyon aralığı; cihaz üreticisinin önerisi, kullanım yoğunluğu ve kurumun kalite prosedürlerine göre belirlenir. Uygulamada tesisat test cihazları ve toprak megerleri çoğunlukla yılda bir kalibre edilir.

Cihaz düşürüldüğünde, aşırı gerilime maruz kaldığında veya sonuçlarından şüphe edildiğinde kalibrasyon tarihini beklemeden kontrol ettirilmelidir.

İnovasyonTest, satın alınan cihazlar için isteğe bağlı TÜRKAK akrediteli kalibrasyon sertifikası ve periyodik kalibrasyon hizmeti konusunda destek sağlar. Kalibrasyon şartının mevzuattaki güncel ifadesi için ilgili yönetmeliği kontrol edin.

Periyodik Kontrolde Sık Yapılan Hatalar

  1. İzolasyon testinden önce hatta bağlı elektronik cihazları ve SPD'leri ayırmamak.
  2. Test kablolarını sıfırlamadan süreklilik ölçümü yapmak.
  3. RCD'li devrede yüksek akımlı loop testi yaparak RCD'nin açmasına ve beklenmedik enerji kesintisine neden olmak.
  4. Yalnızca RCD üzerindeki test butonuna basmayı RCD testi saymak; buton testi açma süresini ölçmez.
  5. Topraklama ölçümünde kazık mesafelerini kısa tutmak ve sonucu doğrulamamak.
  6. Prizden yapılan topraklama kontrolünü topraklama elektrodunun 3 uçlu ölçümüyle aynı şey saymak.
  7. Kalibrasyon süresi geçmiş cihazla ölçüm yapmak.
  8. Ölçüm sonuçlarını devre bazında kaydetmemek; bir sonraki kontrolde karşılaştırma yapılamaz.

Konut ölçeğinde temel kontroller için Elektrik Test Cihazlarıyla Evde Güvenli Elektrik Kontrolü yazımıza da göz atabilirsiniz.

Elektrik Tesisatı Periyodik Kontrol Hakkında Sıkça Sorulan Sorular

Elektrik tesisatı periyodik kontrol ne sıklıkla yapılır?

İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği Ek-III'e göre elektrik iç tesisatı, ilgili standartlarda aksi belirtilmediği sürece yılda bir kontrol edilir. Güncel yönetmelik metni yayın tarihinde kontrol edilmelidir.

Topraklama ölçümü kaç yılda bir yapılır?

Topraklama tesisatı da aynı tabloda yer alır ve ilgili standartta farklı bir süre belirtilmemişse yılda bir ölçülür. Tesiste değişiklik veya olağanüstü bir olay sonrasında ölçüm periyot beklenmeden tekrarlanmalıdır.

Tesisat muayenesini kim yapabilir?

Periyodik kontroller, yönetmelikte belirtilen meslek gruplarından ve gerekli şartları taşıyan yetkilendirilmiş kişiler tarafından yapılır. Yetkilendirme ve sözleşme usulleri için güncel mevzuat kontrol edilmelidir.

Tesisat test cihazı nedir?

Tesisat test cihazı; izolasyon, süreklilik, loop empedansı, RCD, gerilim ve çoğu modelde topraklama direnci ölçümlerini tek gövdede birleştiren cihazdır. Periyodik kontrol ve ilk muayenede ölçüm süresini ve taşınan cihaz sayısını azaltır.

Periyodik kontrol için tek cihaz yeterli mi?

RE fonksiyonlu çok fonksiyonlu bir tesisat test cihazı çoğu alçak gerilim tesisatı için yeterlidir. Büyük topraklama sistemleri, özgül direnç ölçümü veya yüksek gerilimli izolasyon testleri için ek cihazlar gerekebilir.

RCD testi ile RCD test butonu arasındaki fark nedir?

Test butonu yalnızca mekanizmanın çalıştığını gösterir. RCD test cihazı ise belirli test akımlarında açma süresini ve rampa testiyle açma akımını ölçer.

İş güvenliği elektrik ölçümleri hangi ölçümleri kapsar?

Genellikle topraklama direnci, izolasyon direnci, koruma iletkeni sürekliliği, RCD testi, loop empedansı ve gerektiğinde yıldırımdan korunma tesisatı ölçümlerini kapsar. Kapsam, tesisin yapısına ve ilgili mevzuata göre belirlenir.

Ölçüm cihazının kalibrasyonu ne sıklıkla yapılmalı?

Uygulamada tesisat test cihazları çoğunlukla yılda bir kalibre edilir. Kesin aralık üretici önerisi, kullanım yoğunluğu ve kurumun kalite prosedürlerine göre belirlenir.

Sonuç: Periyodik Kontrolü Planlı ve Belgeli Yapın

Elektrik tesisatı periyodik kontrol çalışmaları; topraklama, izolasyon, süreklilik, RCD ve loop empedansı ölçümlerinin düzenli aralıklarla yapılıp kayıt altına alınmasıdır. Yönetmelik periyotlarının güncel metinden takip edilmesi, ölçümlerin doğru yöntemle yapılması ve kalibreli cihaz kullanılması raporun güvenilirliğini belirler.

Kyoritsu KEW 6516BT, Fluke 1664 FC, Megger MFT-X1 ve CEM DT-6650 gibi çok fonksiyonlu cihazlar testlerin büyük bölümünü tek cihazda toplar; Megger DET4TC2 ve CEM DT-5300B gibi toprak megerleri ise topraklama ölçümlerinde ayrıntılı çalışma imkânı sunar.

Çok Fonksiyonlu Tesisat Test Cihazları

Topraklama Test Cihazları

RCD Test Cihazları

Megger Ölçüm Cihazları

Kyoritsu Ölçüm Cihazları

CEM Ölçüm Cihazları

Periyodik kontrol ekibiniz için cihaz seçimi, mevcut cihazlarınızın kalibrasyonu veya kurumsal teklif için İnovasyonTest teknik ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.

İnovasyonTest | Profesyonel Test ve Ölçü Cihazları

Blog Etiketleri :
ideasoft e-ticaret paketleri ile hazırlandı.